Επιστροφή

Ομιλία του Υφυπουργού Οικονομικών, αρμόδιου για το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα, κ. Γιώργου Ζαββού στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής

Ομιλία του Υφυπουργού Οικονομικών, αρμόδιου για το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα, κ. Γιώργου Ζαββού στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής στην 3η συνεδρίαση για την επεξεργασία και εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Οικονομικών «Πλαίσιο χορήγησης μικροχρηματοδοτήσεων, ρυθμίσεις χρηματοπιστωτικού τομέα και άλλες διατάξεις» στις 17/6/2020.

Θα ήθελα να κάνω ορισμένες γενικές παρατηρήσεις πριν μπω και στα πιο συγκεκριμένα θέματα, τα οποία έθιξαν οι Εισηγητές και οι βουλευτές.

Αυτό που παρατηρήθηκε σήμερα το πρωί, με τη συμμετοχή στη διαβούλευση των κοινωνικών φορέων ήταν, όπως είπαν νομίζω ορισμένοι, ότι πρώτη φορά εμφανίζεται μια τέτοια, θα έλεγα, αισιόδοξη κατάσταση και σύγκλιση γύρω από ένα νομοσχέδιο, πράγμα που αποδεικνύει αφενός μεν, ότι έρχεται να καλύψει μια μεγάλη ανάγκη, αφετέρου δε ότι είναι εξαιρετικά επίκαιρο.

Ένα θέμα που θα πρέπει να διευκρινιστεί είναι ότι το νομοσχέδιο το οποίο προτείνει η Κυβέρνηση διακρίνει τους φορείς των μικροπιστώσεων από τις τράπεζες, γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι που διαφοροποιούν αυτές τις δύο κατηγορίες ιδρυμάτων. Λόγοι οικονομικοί,  λόγοι που αφορούν τους κινδύνους, τους οποίους διατρέχουν, και λόγοι που αφορούν την πηγή χρηματοδότησής τους.

Με άλλα λόγια, οι μικροπιστώσεις δεν δημιουργούν συστημικούς κινδύνους, αντίστοιχους με αυτούς που μπορεί να δημιουργηθούν, ενδεχομένως, από τη λειτουργία των τραπεζών, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων είναι η συλλογή καταθέσεων.

Εδώ δεν πρόκειται για συλλογή καταθέσεων, δεν έχουμε πιστωτικά ιδρύματα, δεν έχουμε τράπεζες, έχουμε ιδρύματα τα οποία χορηγούν μόνο πιστώσεις. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί από αυτό θα καθοριστεί και το πλαίσιο, το οποίο θέλει η Εθνική Αντιπροσωπεία να ακολουθηθεί.

Από τη μια μεριά λέτε ότι δεν θα πρέπει να επιβαρύνουμε το πλαίσιο, ώστε να το κάνουμε δυσχερές για όλους αυτούς τους νέους οργανισμούς, δηλαδή να μην είναι το πλαίσιο που εφαρμόζεται και στα πιστωτικά ιδρύματα, αλλά από την άλλη μεριά λέτε ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις και θα πρέπει γι’ αυτό το λόγο να υπάρξουν δρακόντειες ρυθμίσεις και ορισμένοι υπονόησαν ότι  θέλει η Κυβέρνηση να αφήσει ενδεχομένως «τρύπες» για να μπουν κάποιοι άλλοι στην αγορά. Τίποτε αναληθέστερο αυτού.

Γι’ αυτό το λόγο, το πρώτο θέμα αφορά τον έλεγχο από την Τράπεζα της Ελλάδος. Και πάλι είπαμε τους λόγους για τους οποίους η Τράπεζα της Ελλάδος κρίθηκε ο καταλληλότερος οργανισμός για να αναλάβει αυτή την ευθύνη. Έχει την προϊστορία, έχει την τεχνογνωσία, έχει την ικανότητα στελεχών, έχει επίσης την εμπειρία, γιατί ελέγχει φορείς της ίδιας υφής, όπως είναι οι χρηματοδοτικές εταιρείες, κυρίως, όμως, όπως είπα και χθες, η Τράπεζα της Ελλάδος είναι το υπεύθυνο όργανο για τον έλεγχο και την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος. Αυτός ήταν και ο κυριότερος λόγος, που τη διαλέξαμε.

Με άλλα λόγια και θέλω να δώσω εδώ μια ευθεία απάντηση: Δεν υπάρχει ο ελαχιστότατος κίνδυνος από τη λειτουργία αυτών των Ιδρυμάτων για ξέπλυμα χρήματος, διότι η Τράπεζα της Ελλάδος έτσι και αλλιώς τα ελέγχει και αυτά.

Τώρα το αν θέλουμε ή όχι και το ποιοι θέλουμε να υπόκεινται σε έλεγχο καταλληλότητας και  ακεραιότητας είναι κάτι, ενδεχομένως, που μπορούμε να το συζητήσουμε.

Είπαμε ότι, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Καλής Πρακτικής για τη χορήγηση μικροπιστώσεων είναι σκόπιμο να ισχύσει ένα ευέλικτο πλαίσιο κατά το οποίο θα πρέπει να υπάρχει έλεγχος των δύο προσώπων του διοικητικού συμβουλίου των ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων που προβλέπει το νομοσχέδιο. Δεν προσθέσαμε και τα υπόλοιπα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τους μετόχους, ακριβώς για το λόγο ότι υπάρχει πλήρης προστασία για τον κίνδυνο ξεπλύματος χρήματος.

Απλό παράδειγμα: όταν κάποιος δωρητής θέλει να δώσει χρήματα σε ένα ίδρυμα μικροπίστωσης θα τα βάλει σε μια τράπεζα.  Αμέσως, δηλαδή, θα υπάρχει πλήρης διαφάνεια και πλήρης έλεγχος.

Αλλά εδώ θέλω να σας ρωτήσω το εξής.

Εάν νομίζετε ότι θέλετε να επιβαρύνουμε το πλαίσιο με περισσότερες  διατάξεις, πιο σοβαρές, πιο δρακόντειες και να υπάρξει σε όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και σε όλους τους μετόχους ο έλεγχος καταλληλότητας θα πρέπει να το πείτε. Εμείς αν θέλετε συζητούμε, αλλά θα πρέπει να ξέρουμε τι διαλέγουμε.

Ένα ευέλικτο πλαίσιο το οποίο προστατεύει όμως πλήρως από οποιοδήποτε κίνδυνο μπορεί να προέλθει από το ξέπλυμα χρήματος ή ένα δυσβάσταχτο πλαίσιο ως να ήταν πλαίσιο των τραπεζών το οποίο θα εφαρμοστεί και στις μικροπιστώσεις;

 Αποφασίστε, διαλέξτε και αν θέλετε το συζητάμε, αλλά θέλω να είμαστε καθαροί επ΄ αυτού.

Το δεύτερο θέμα είναι, ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία σύγχυση ως προς τα πιστωτικά ιδρύματα. Δηλαδή, και οι εμπορικές τράπεζες και οι συνεταιρισμοί δίνουν πιστώσεις, αλλά σύμφωνα με το εποπτικό πλαίσιο το οποίο επιβλέπεται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Δεν δίνουν πιστώσεις ως ιδρύματα μικροπιστώσεων. Δίνουν πιστώσεις ως τράπεζες.

Το άλλο θέμα το οποίο συζητήθηκε είναι η επιλογή της εταιρικής μορφής. Γιατί διαλέξαμε στο νομοσχέδιο την ανώνυμη εταιρεία;

 Κυρίως γιατί το ζήτησε η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς είπε ότι είναι ευχερέστερος ο έλεγχος μέσω της ανωνύμου εταιρείας.

Συζητάμε αν νομίζετε ότι μπορεί να διευρυνθεί αυτό, αλλά σκεφτείτε επίσης το αν θα είναι δυνατός ο οποιοσδήποτε έλεγχος των μετόχων και ποιες δυσκολίες θα επέλθουν, αν διαλέξουμε και άλλες εταιρικές μορφές.

Αντιλαμβάνεστε, ότι η κυβέρνηση έχει εξετάσει με συνέπεια και συνέχεια αυτά τα θέματα, γι αυτό και σας τα εκθέτω σε μια συζήτηση πολύ γόνιμη, όπως είπα και χτες, και συνεχίζουμε και σήμερα με σκοπό τη σύγκλιση των διαφόρων απόψεων. Δηλαδή, αν δεν υπάρξει ανώνυμος εταιρεία ο έλεγχος αυτός τον οποίον υπονοείτε θα είναι πολύ δυσκολότερος.

Θέλω να σας πω, ότι υπήρχε ένα άρθρο 9 στο παλαιό σχέδιο που αφορούσε τα θέματα της καταλληλότητας των μελών του διοικητικού συμβουλίου, δηλαδή, το λεγόμενο fit and proper. Αυτό το βγάλαμε και εδώ αφήνω ανοιχτό το θέμα προς συζήτηση.

Ένα άλλο θέμα ενδιαφέρον το οποίο θίξατε αρκετοί εξ υμών είναι για τους δικαιούχους και κυρίως για τους Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Θεωρούμε ότι το νομοσχέδιο τους καλύπτει,  εάν όμως υπάρχει πραγματική διάθεση είναι και αυτό κάτι που συζητάμε, γιατί αντιλαμβάνεστε ότι είναι ένα νομοσχέδιο το οποίο έχει μια σημαντική κοινωνική διάσταση και ακριβώς αυτή προωθούμε πολύ περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες διαστάσεις.

Άλλο θέμα αφορά το αρχικό κεφάλαιο, το γιατί βάλαμε 400.000 ευρώ.

 Θυμάστε καλά ότι προηγούμενα σχέδια προέβλεπαν  κεφάλαιο 200.000 για όσους λαμβάνουν χρήματα από προγράμματα όπως το ΕΣΠΑ και κεφάλαιο 2.000.000 ευρώ, για όσους αναλαμβάνουν μόνοι τους να, να ιδρύσουν μία εταιρεία μικροπιστώσεων.

 Γιατί το κάναμε 400.000;

 Γιατί από τη διαβούλευση προέκυψε, ότι η διαφορά αυτή καθιστούσε πολύ δυσκολότερη την είσοδο σε αυτή την αγορά.

Δεν υπάρχει μια χρυσή τομή για το εάν θα είναι 400.000 ή 350.000 ευρώ, αλλά πιστέψαμε μετά από τις διαβουλεύσεις ότι είναι η καλύτερη επιλογή την οποία μπορούμε να κάνουμε.

Ορισμένοι αναφέρθηκαν στο θέμα της προστασίας του καταναλωτή. Προφανώς και εφαρμόζονται και σε αυτό το νομοσχέδιο όλες οι διατάξεις περί προστασίας των καταναλωτών και είχαμε βάλει άρθρα μέσα που έδιναν αρμοδιότητα στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, αλλά αφαιρέθηκαν μετά από συζήτηση που είχαμε με το Υπουργείο Ανάπτυξης για δύο λόγους βασικούς. Πρώτον, γιατί η προστασία των καταναλωτών έναντι των επιχειρηματιών, καθώς τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων αποτελούν και πολύ μικρές οντότητες,  γίνεται βάσει των γενικών όρων συναλλαγών. Είναι δεδομένο. Επίσης, οι μικροπιστώσεις δεν είναι καταναλωτικά δάνεια. Όμως, οι δικαιούχοι είναι καταναλωτές και προστατεύονται σε κάθε περίπτωση από τη νομοθεσία για την καταναλωτική πίστη. Γι’ αυτό, οι διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών ισχύουν και δεν χρειάζεται να ενταχθούν, γιατί τις θεωρούμε δεδομένες.

Σχετικά με θέματα που αφορούν τον Τειρεσία, βεβαίως και προβλέπεται ρητά η δυνατότητα σύνδεσης των ιδρυμάτων μικροπιστώσεων με τον Τειρεσία. Προβλέπεται η δυνατότητα ενός ιδρύματος μικροπίστωσης να δει την κατάσταση του αιτούντος στον Τειρεσία. Δίνεται όμως μεγαλύτερη ευελιξία σε κάποιον που βλέπει την κατάσταση του αιτούντος και ενδεχομένως να θεωρήσει ότι ο αιτών είναι βιώσιμος και κατάλληλος, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στον Τειρεσία ώστε να του χορηγηθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης.

Θα σταθώ σε δύο τελικά σημεία, τα οποία αφορούν τις παρατηρήσεις που έκαναν οι βουλευτές σχετικά με τις εγγυήσεις. Θεωρούμε και πάλι ότι είναι σαφές ότι δεν μπορούν να απαιτηθούν εμπράγματες εγγυήσεις. Μπορεί, όμως να απαιτηθούν προσωπικές εγγυήσεις, όπως είναι η δυνατότητα ορισμού κάποιου ως εγγυητή.

Το θέμα που αφορά τον Ηρακλή έχει δύο διαστάσεις. Συνοψίζω τις παρατηρήσεις οι οποίες έγιναν. Υπάρχει η διάταξη του άρθρου 27, η οποία δίνει τη δυνατότητα για τους λεγόμενους διαχειριστές των κόκκινων δανείων, να παραταθεί η προθεσμία για την επιβολή ορισμένων κανόνων. Δηλαδή δίνεται μια μορφή moratorium, ώστε λόγω της κρίσης να μην επιβληθούν τα αυστηρά κριτήρια, τα οποία υπάρχουν αυτή τη στιγμή. Θα εξηγήσω τι σημαίνει αυτό για να είμαι σαφής. Υπάρχει πρόβλεψη ότι αν ένας διαχειριστής δανείων μέσα σε ένα συγκεκριμένο διάστημα δεν επιτύχει τους στόχους, π.χ. δεν συλλέξει το 20% των αναμενόμενων εισροών, τα cash flows, τότε υπάρχει μείωση  κατά 20% της αμοιβής του. Λόγω όμως της κρίσης αυτής της περιόδου και παρά το γεγονός ότι ο Ηρακλής αυτή τη στιγμή προχωρά εξαιρετικά καλά παρ’ όλες τις προβλέψεις καθώς και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες φαίνεται ότι θα ενταχθούν φέτος σύμφωνα με τις αναγγελίες του ελληνικού και του διεθνούς τύπου, νομίζουμε ότι αυτή η δυνατότητα που προσφέρουμε είναι απλώς μια μικρή ανάσα κάποιων μηνών. Δεν ευνοεί τους διαχειριστές παραπάνω. Τέτοιες ρυθμίσεις έγιναν εξάλλου και σε άλλες περιπτώσεις και από όλα τα ευρωπαϊκά όργανα.

Το δεύτερο θέμα αφορά τον εταιρικό μετασχηματισμό όχι μόνο μιας συστημικής τράπεζας που έχει ήδη προβεί σε αυτόν, αλλά και των άλλων τριών, οι οποίες τον έχουν αναγγείλει. Δηλαδή, τη δυνατότητα από μία τράπεζα να δημιουργηθεί μία εταιρία Holding, στην οποία βρίσκονται τα λεγόμενα κόκκινα δάνεια, και μία νέα τράπεζα, ένα νέο πιστωτικό ίδρυμα, στο οποίο θέλω να γίνει και πάλι σαφές ότι εκεί μεταφέρεται ο αναβαλλόμενος φόρος. Με άλλα λόγια το άρθρο 28 διευκρινίζει ότι  σχετικά με αυτόν τον εταιρικό μετασχηματισμό, ο οποίος έχει γίνει σύμφωνα με όλες τις διατάξεις του ελληνικού δικαίου και έχει επικυρωθεί και από τον ευρωπαίο επόπτη, τον SSM, ό,τι γίνεται είναι νόμιμο και ό,τι γίνεται διασφαλίζει τα συμφέροντα και του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, αλλά επιπλέον και κυρίως του ελληνικού δημοσίου.