Επιστροφή

"Ένας Χρόνος μεγάλων μεταρρυθμίσεων στις τράπεζες" Συνέντευξη του Υφ. Οικονομικών κ. Γ. Ζαββού στο "Πρώτο θέμα"

Έχει περάσει ένας χρόνος από τότε που η κυβέρνηση ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας. Ως ο αρμόδιος υφυπουργός για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τι μέτρα έχετε πάρει και σκοπεύετε να πάρετε για την ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος;

Στις 7 Ιουλίου 2019, η κυβέρνηση πήρε ισχυρή λαϊκή εντολή να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα εμπροσθοβαρών μεταρρυθμίσεων  που θα βγάλουν τη χώρα από την κρίση, θα ενισχύσουν  την ανάπτυξη, κυρίως με την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Και νομίζω ότι μέσα σε μόλις 12 μήνες, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη απέδειξε πόσα πολλά μπορεί να καταφέρει μια κυβέρνηση που έχει πρόγραμμα, μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα. Κορυφαία ήταν η μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος με την μείωση του τεράστιου όγκου των κόκκινων δανείων, μιας τροχοπέδης που στερεί την ρευστότητα  από την πραγματική οικονομία. Μέσα σε χρόνους ρεκόρ, η κυβέρνηση σχεδίασε,  διαπραγματεύτηκε,  ψήφισε και εφάρμοσε το σχέδιο Ηρακλής. Το σχέδιο βρίσκεται σήμερα σε πλήρη λειτουργία εφόσον σε λιγότερο από 7 μήνες μετά την νομοθέτηση του, και παρά την μεγάλη κρίση του κορονοϊού, έχει ήδη ενταχθεί σε αυτό μια συστημικη τράπεζα και σύμφωνα με τις δηλώσεις τους θα ενταχθούν σε αυτό μέσα στη χρονιά και οι άλλες τρεις. Σκεφτείτε απλά ότι στην Ιταλία που είχε εφαρμόσει αυτό το σύστημα κάτω από πολύ ευνοϊκότερες συνθήκες καμία τράπεζα δεν είχε ενταχθεί στο αντίστοιχο σχέδιο την πρώτη χρονιά.  Με το σχέδιο Ηρακλής θα πετύχουμε σε σύντομο χρονικό διάστημα τη μείωση των κόκκινων δανείων κατά 30-35 δις ευρώ. Πρόκειται για συστημικη λύση εμβελείας που αλλάζει τα δεδομένα του τραπεζικού συστήματος το οποίο για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν βαλτωμένο λογω έλλειψης ρεαλιστική λύσης και πολιτικής αποφασιστικότητας. Η σημαντικότερη επιτυχία είναι ότι με τον Ηρακλή δεν επιβαρύνεται ο Έλληνας φορολογούμενος. Αντίθετα, είναι ο επενδυτής που επωμίζεται το κόστος της μείωσης των κόκκινων δανείων.

Πιστεύετε ότι ο Ηρακλής θα μπορούσε να επεκταθεί αν χρειαστεί;

Βεβαίως στο βαθμό που υπάρξει η ζήτηση  από μέρους των τραπεζών, μπορούν να δοθούν παρατάσεις  του προγράμματος, δηλαδή η εφαρμογή ενός Ηρακλή ΙΙ. Αυτό συνέβη και στο αντίστοιχο ιταλικό πρόγραμμα, όπου λόγω της επιτυχίας του δοθήκαν τρεις παρατάσεις, μειώνοντας ακόμη μεγαλύτερο όγκο κόκκινων δανείων από αυτά που είχαν προβλεφθεί αρχικά. Το σχήμα του Ηρακλή υποστήριξαν έμπρακτα οι διεθνείς επενδυτές αλλά κυρίως οι κορυφαίοι Ευρωπαίοι ιθύνοντες του τραπεζικού συστήματος. Η κυβέρνηση, μολονότι η χώρα δεν είχε επενδυτική βαθμίδα, πέτυχε την λεγομένη μηδενική στάθμιση κινδύνου για τα χρεόγραφα υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης (senior bonds). Σταθερός στόχος της κυβέρνησης είναι η μείωση των κόκκινων δανείων στα αντίστοιχα ευρωπαϊκά επίπεδα. Η μείωση των κόκκινων δανείων δημιουργεί  τις προϋποθέσεις για να χρηματοδοτηθούν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Παράλληλα, υποστηρίζουμε  οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που θα έχει στόχο τη μείωση των κόκκινων δανείων και την ενίσχυση της ευστάθειας και ευρωστίας του τραπεζικού συστήματος. Πρωτοστατούμε εξάλλου στις Ευρωπαϊκές διεργασίες που αποσκοπούν στην ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής ένωσης με Ευρωπαϊκό Σύστημα εγγύησης των καταθέσεων.

Το σκάνδαλο της Folli Follie ζημίωσε την αξιοπιστία της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και πλήττει μέχρι σήμερα την επενδυτική κοινότητα. Πιστεύετε ότι το νομοσχέδιο για την εταιρική διακυβέρνηση, το οποίο συζητείται αυτές τις ημέρες, είναι αρκετό για να αντιμετωπίσει παρόμοια σκάνδαλα στο μέλλον;

Στην περίπτωση της Folli Follie οι φύλακες συνελήφθησαν «κοιμώμενοι», δηλαδή οι αρχές που ήταν επιφορτισμένες με την προστασία του επενδυτικού κοινού κρινόμενες εκ του αποτελέσματος δεν λειτούργησαν αποτελεσματικά. Η υπόθεση αυτή έπληξε καίρια την αξιοπιστία της ελληνικής κεφαλαιαγοράς. Η ελληνική κυβέρνηση φέρνοντας το σχέδιο νόμου για την εταιρική διακυβέρνηση θέλει να αποκαταστήσει στους επενδυτές την αξιοπιστία του ελληνικού χρηματιστηρίου και της κεφαλαιαγοράς. Σκοπεύει να κάνει το χρηματιστήριο ένα πραγματικό κόμβο άντλησης κεφαλαίων για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, χρειαζόμαστε ένα σύγχρονο πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης αφού το τελευταίο είναι του 2002 και έκτοτε υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις που δεν αποτυπώνονται στο θεσμικό μας πλαίσιο. Χρειαζόμαστε ένα χρηματιστήριο που να διασφαλίζει αφενός μεν τη διαφάνεια για τους μικρομετόχους και αφετέρου να προσελκύει και τους μακροπρόθεσμους επενδυτές που έχει αυτή τη στιγμή ανάγκη η χώρα μας. Δεν χρειαζόμαστε τους καιροσκόπους, τους κερδοσκόπους, ούτε το insider-trading. Θέλουμε ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής κεφαλαιαγοράς να αποτελέσει ένα εφαλτήριο, ένα ουσιαστικό εργαλείο για την ανάπτυξη της χώρας και να είναι ένα ισχυρό μοτέρ άντλησης κεφαλαίων. Κάνουμε μια μεγάλη μεταρρύθμιση για την θεσμική προσαρμογή της κεφαλαιαγοράς. Η πολιτική της κυβέρνησης, ιδιαίτερα σε αυτή την συγκυρία, προβλέπει ένα δυναμικό πρόγραμμα προσέλκυσης των επενδυτών και με κίνητρα που μπορούν να υπάρξουν και για το χρηματιστήριο.

Τι ακριβώς έχετε υπόψη σας;

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από τις πρώτες μέρες της διακυβέρνησής του έδωσε σαφές στίγμα. Έθεσε στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας την βιώσιμη ανάπτυξη. Είναι ακριβώς αυτό που τώρα μας βάζει στην πρωτοπορία των σχετικών ευρωπαϊκών εξελίξεων . Από την μια μεριά της Ευρωπαϊκής Ένωσης των Κεφαλαιαγορών όπου η πράσινη χρηματοδότηση αποτελεί αξονικό στοιχείο της και παράλληλα του επερχόμενου Ταμείου Ανάκαμψης με τις μεγάλες χρηματοδοτήσεις αλλά και τις στοχοθετήσεις για την χρηματοδότηση πράσινων επενδύσεων. Διακρίνετε, λοιπόν, πόσο επείγουσες και αναγκαίες είναι αυτές οι δυναμικές συνέργειες, τις οποίες πρέπει να αναπτύξουμε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, για να μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε τις νέες προοπτικές και να προβούμε στους αναγκαίους μετασχηματισμούς ανάπτυξης. Από τη μεριά μας, παρακολουθώντας τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, ετοιμάζουμε το πλαίσιο για τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως για παράδειγμα τα πράσινα ομόλογα (green bonds), τα οποία θα παίξουν πολύ σύντομα καθοριστικό ρόλο στη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας στην βιώσιμη ανάπτυξη. Όπως θα είδατε πάλι πριν λίγες μέρες, η κα Lagarde προσδιορίζει τους μεγάλους στόχους της ΕΚΤ για τα πράσινα ομόλογα. Πρόκειται για την πολιτική έκφραση της συνειδητοποίησης ότι λογω της πρωτοποριακής Ευρωπαϊκής ατζέντας για το περιβάλλον, θα υπάρξει νομοτελειακά μια από τις μεγαλύτερες μετατοπίσεις επενδυτικών πόρων του ιδιωτικού τομέα, από τις μεγαλύτερες που έχει δει ο κόσμος, σε πράσινα χρηματοδοτικά προϊόντα. Πρέπει λοιπόν να είμαστε έτοιμοι με τις κατάλληλες υποδομές που θα βοηθήσουν την χώρα μας να συνταχθεί με τους μεγάλους ευρωπαϊκούς άξονες.

Πρόσφατα ψηφίσατε έναν νόμο- πλαίσιο για τις μικροπιστώσεις. Περί τίνος πρόκειται;

Δεν είναι μυστικό ότι το τραπεζικό μας σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί πάντα στο αίτημα για ρευστότητα, ειδικά αυτών που θέλουν να αναπτύξουν μια νέα  επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως είναι οι νέοι, οι φοιτητές, που θέλουν να ανοίξουν τη δική τους επιχείρηση / start up. Η κύρια δυσκολία είναι όταν τους ζητούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις. Γι' αυτό, με τον νέο νόμο για τις μικροχρηματοδοτησεις, οι δικαιούχοι θα μπορούν να δανείζονται έως 25.000 ευρώ, χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, για να βάλουν μπρος τα επιχειρηματικά τους σχέδια. Η συγκυρία είναι κρίσιμη γιατί θα πρέπει να επανασυνδεθεί ο κοινωνικός ιστός, να ξαναδημιουργηθεί το ανθρώπινο και το οικονομικό κεφάλαιο που έπληξαν δυο επανωτές κρίσεις. Είναι ένα σημαντικό πείραμα, που θέλουμε να επιτύχει ιδιαίτερα γιατί ανταποκρίνεται σε επείγουσες κοινωνικές ανάγκες των συμπολιτών μας.

Τι άλλα νομοσχέδια σκοπεύετε να φέρετε με σκοπό την εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος;

Και στο άμεσο μέλλον έχουμε μια στοχευμένη πορεία. Γι' αυτό το λόγο, πέρα από τα σχέδια νόμου για την εταιρική διακυβέρνηση και τις μικροπιστώσεις  ετοιμάζουμε τώρα και θα φέρουμε πολύ σύντομα στη Βουλή προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο για την προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήματος από περιπτώσεις ξεπλύματος χρήματος. Πρόκειται για πλαίσιο που εναρμονίζει το ελληνικό νομικό οπλοστάσιο με τις καλύτερες ευρωπαϊκές πρακτικές, οι οποίες αποσκοπούν στον εντοπισμό και την αποτελεσματική διερεύνηση των οικονομικών εγκλημάτων. Έτσι θα ενισχυθεί και το αίσθημα δικαίου των πολιτών, απέναντι σε προβεβλημένες περιπτώσεις υποψίας διαφθοράς.

Η Ελλάδα κατατάσσεται σήμερα μέσα στις οχτώ χώρες παγκοσμίως με την καλύτερη αξιολόγηση της FATF σε ότι αφορά τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα καταπολέμησης ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Ωστόσο, πρέπει να γνωρίζουμε ότι τα ζητήματα καταπολέμησης ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας δεν έχουν εθνικό αλλά παγκόσμιο χαρακτήρα. Γι' αυτό το λόγο, βρισκόμαστε σε διαρκή επικοινωνία με τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα και τασσόμαστε υπέρ της θέσπισης ενός πανευρωπαϊκού, ενιαίου και εναρμονισμένου κανονιστικού πλαισίου για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος. Επιπλέον, υποστηρίζουμε τη θέσπιση ενός Ευρωπαίου Επόπτη στα  θέματα αυτά, ο οποίος σε συνεργασία με τους εθνικούς επόπτες θα θωρακίσει την άμυνα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού οικοσυστήματος και θα προστατεύει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ΕΕ.

Η συνέντευξη σε έντυπη μορφή