Επιστροφή

Ομιλία του υπουργού Οικονομικών, Ευκλ. Τσακαλώτου στην Ολομέλεια για την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών

Άκουσα νωρίτερα κάποιους Βουλευτές να μιλάνε για σοφιστείες της αντιπολίτευσης. Δεν θα το ακολουθήσω, γιατί έχω μια βαθιά αγάπη προς τους φιλοσόφους που λέγονται «σοφιστές». Ο λόγος που έχουν κακό όνομα οι σοφιστές, είναι το κύρος που έχει ο Πλάτωνας και ο Σωκράτης στην Ελλάδα.

Όμως, γιατί είμαστε υπερήφανοι για τον Σωκράτη ή τον Πλάτωνα; Είμαστε υπερήφανοι, επειδή έδωσε μια μέθοδο φιλοσοφίας σε όλον τον κόσμο διαλογική και η φιλοσοφία πήρε άλλον αέρα ή είμαστε υπερήφανοι για αυτόν, επειδή ήταν θεμελιακά αντιδημοκράτης και δίδασκε ότι η δημοκρατία και η πολιτική είναι για τους λίγους, είναι μια τέχνη, ενάντια στον σοφιστή Πρωταγόρα;

Όταν οι Γερμανοί μιλάνε για «Deutschland über alles», προφανώς δεν εννοούν ότι είναι καλύτεροι από άλλες χώρες, αλλά ότι πάνω από όλα στην ψυχή των Γερμανών είναι η Γερμανία, δηλαδή ο ρομαντισμός στην αγαθή περίοδο του εθνικισμού. Πότε είναι περήφανοι «über alles»; Όταν σκέπτονται τον Μπετόβεν και τον Γκαίτε ή όταν σκέπτονται τη βραδιά της 9ης Νοεμβρίου του 1938, το Kristallnacht, «τη νύχτα που έσπασαν τα κρύσταλλα», όπου τα τάγματα εφόδου στη Γερμανία έσπασαν εβραϊκά μαγαζιά και σκότωσαν ανθρώπους; Και έχουμε τώρα στη Βουλή των Ελλήνων ανθρώπους που πιστεύουν στα τάγματα εφόδου! Και ξέρουμε ότι η 9η Νοεμβρίου του 1938 οδήγησε στο Άουσβιτς και ότι πρώτη φορά στις 9 Νοεμβρίου του 1938 το κατάλαβαν οι γερμανόφιλοι και στην Ελλάδα και στην Αγγλία.

 

Όλοι είμαστε υπερήφανοι για την ιστορία μας. Όμως, για ποια ιστορία είμαστε υπερήφανοι; Για την ίδια ιστορία; Εγώ, για παράδειγμα, είμαι υπερήφανος ότι τον Ιούλιο του 1943 το ΕΑΜ κατέβασε κόσμο και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη για να μην παραδοθεί η ανατολική Μακεδονία σε βουλγαρική Αρχή. Αλλά είμαι υπερήφανος όχι μόνο γιατί το έκανε αυτό το ΕΑΜ, αλλά επειδή πέντε μήνες πριν, τον Φλεβάρη του 1943, κατέβασε πάλι κόσμο στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη για να μην υπάρχει πολιτική επιστράτευση και να μπορούμε να μιλάμε για το ΕΑΜ της λαοκρατίας και της δικαιοσύνης.

Είναι ίδια η ιστορία μας; Δεν το ξέρω. Πρέπει να έχουμε τις ίδιες αξίες για να είμαστε όλοι πατριώτες; Ούτε αυτό το ξέρω. Ξέρω, όμως, ότι δεν μπορεί να υπάρχει πατριωτισμός χωρίς να υπάρχει αξιολογικό περιεχόμενο.

Πριν από χρόνια ο Νικηφόρος Διαμαντούρος, που ήταν μετά ο Συνήγορος του Πολίτη και της Ελλάδας και της Ευρώπης και πολλοί από εμάς είμαστε υπερήφανοι για αυτόν, παρόλο που δεν είναι στη δική μου πολιτική οικογένεια, έγραψε για την Ελλάδα τις δύο κουλτούρες. Η μία κουλτούρα υποτίθεται ότι ήταν η παραδοσιακή, η εσωστρεφής, η καχύποπτη για τον ξένο, η καχύποπτη για την αλλαγή. Η άλλη κουλτούρα ήταν η μεταρρυθμιστική κουλτούρα, που κοίταγε προς τα έξω, που ήθελε τις αλλαγές, τις μεταρρυθμίσεις, την τεχνολογία.

Δεν συμφωνούσα με αυτήν τη θεωρία του Νικηφόρου. Δεν συμφωνούσα, γιατί στην παρωχημένη κουλτούρα έβαλε και ανθρώπους που πίστευαν στην ισότητα και στον σοσιαλισμό, λες και η ισότητα ήταν κάτι κακό και μόνο μπορούσαμε να αυξήσουμε την πίτα πριν τη μοιράσουμε.

Ήταν, όμως, βλέπετε, η υψηλή περίοδος του εκσυγχρονισμού, όπου ο εκσυγχρονισμός θα έλυνε όλα τα προβλήματα και όλες τις ιδεολογικές αντιμαχίες, όπως ο Φουκουγιάμα που μιλούσε για το τέλος της ιστορίας, γιατί πίστευαν τότε ότι τα 2/3 του λαού θα ήταν πάντα καλά. Και αν κάποιοι -το 1/3- έμεναν πίσω, δεν πείραζε, θα τους δίναμε κάποιες αποζημιώσεις.

Αυτό είναι που κατέρρευσε στην κρίση το 2009. Κατέρρευσε η ιδέα ότι η πρόοδος και αυτή η ιδεολογία μπορεί να πάει μπροστά και για αυτό έχουμε τις ανακατατάξεις που βλέπετε εδώ μπροστά σας. Διότι μετά από το 2009 αυτός ο καπιταλισμός όχι μόνο δεν μπορούσε να βοηθήσει τα 2/3, αλλά ούτε το 1/3. Και άρχισε η ανισότητα να είναι τεράστιο πρόβλημα.

Και τι έγινε στην Ευρώπη και όχι μόνο εδώ; Βρήκαν τη γλύκα του εθνικισμού οι συντηρητικές παρατάξεις. Γιατί τη βρήκαν; Διότι δεν ήταν μόνο η οικονομική κρίση, οι ανισότητες, οι κακές δουλειές χωρίς προοπτική. Ήταν και μία αίσθηση ότι δεν ανήκουμε πουθενά, δεν υπάρχει Δημοκρατία, κανένας δεν μας ακούει και άρα, το μετέστρεψαν αυτό στον εθνικισμό και εδώ και στην Ουγγαρία και στην Ιταλία και στην Αυστρία και πολύ περισσότερο στη Γαλλία.

Άρα, καλά είπε η κυρία Τασία Χριστοδουλοπούλου: Γιατί ξαφνιάζεστε που ο κόσμος αλλάζει σε αυτές τις ανακατατάξεις, όταν το κέντρο έχει βουλιάξει;

Γιατί σας κάνει εντύπωση που η Νέα Δημοκρατία έχει πάει προς τα δεξιά;

Γιατί βλέπει ότι η μόνη απάντηση στην ανισότητα είναι να δώσουμε μια νέα εικόνα της κοινότητας και του έθνους, που είναι εθνικιστικό, μια και δεν μπορούμε να τους δώσουμε νέες θέσεις, δουλειά και ισότητα και σχολεία και νοσοκομεία.

Και, όμως, ξέρουμε ότι δεν μπορεί να είναι η μόνη απάντηση στην κατάρρευση του νεοφιλελευθερισμού και του μεσαίου χώρου, του κέντρου, ο εθνικισμός. Μπορεί να υπάρχει μία άλλη λύση από τον Σαλβίνι, από τον Σαμαρά και από τον Όρμπαν. Και αυτό πρέπει να κοιτάξουμε.

Και ξέρουμε από τους στωικούς ότι υπάρχουν τρεις λόγοι για να είμαστε πολίτες. Ξέρουμε από την αρχαία φιλοσοφία και τους στωικούς, πού να ψάξουμε να βρούμε αυτόν τον άλλον δρόμο, γιατί οι στωικοί έλεγαν ότι υπάρχουν τρεις λόγοι για να είμαστε, όπως έλεγε ο Διογένης ο Κυνικός, πολίτες του κόσμου.

Ο πρώτος λόγος είναι ότι αν μελετήσουμε εκτός των συνόρων μας, καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας καλύτερα, καταλαβαίνουμε τις  αλληλεξαρτήσεις που υπάρχουν στις αξίες και στις κοινότητες, ότι αν είμαστε πολίτες του κόσμου, καταλαβαίνουμε καλύτερα πώς να λύσουμε τα προβλήματα. Διότι οι στωικοί έλεγαν ότι δεν υπάρχει κανένα μεγαλύτερο εμπόδιο στο να λύσουμε προβλήματα από τον φραξιονισμό και τον τοπικισμό, από ανθρώπους που κοιτούν μόνο τα δικά τους πράγματα.

Και, επίσης, μπορούμε να είμαστε πολίτες του κόσμου, γιατί τότε καταλαβαίνουμε τι ενώνει την ανθρωπότητα και τις αξίες. Οι αξίες είναι αυτές της δικαιοσύνης, του καλού και το να ψάξουμε για τον ορθό λόγο.

Λύνονται όλα τα προβλήματα της εξωτερικής πολιτικής με αυτό τον τρόπο;

Προφανώς και δεν λύνονται. Θα πρέπει να υπάρχει ρεαλισμός. Όμως, υπάρχουν και όρια στον ρεαλισμό, γιατί όπως έλεγε ο Μπίσμαρκ, που ήταν ρεαλιστής, οποιαδήποτε συμφωνία αφήνει το ένα μέρος σε κακή κατάσταση, απογοητευμένο, δεν είναι συμφωνία. Θα ξαναβρεθεί μπροστά σου στην ιστορία.

Τελικά, δεν ξέρω αν μπορούμε να είμαστε όλοι πατριώτες με τον ίδιο τρόπο, αν μπορούν δύο διαφορετικοί άνθρωποι, με διαφορετικές αξίες, να είναι πατριώτες με τον ίδιο τρόπο. Πρέπει να το ψάξουμε. Ούτε ξέρω αν υπάρχει πατριωτισμός που μπορεί να φύγει από τον εναγκαλισμό του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας.

Αυτό που ξέρω, όμως, είναι ότι μπορούμε να είμαστε περήφανοι για την Ελλάδα, για αυτό που έκανε για την τέχνη, τη φιλοσοφία και τη Δημοκρατία.

Όμως, εμείς του ΣΥΡΙΖΑ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κοιτάμε μπροστά.

Είμαστε, επίσης, περήφανοι που θέλουμε να βοηθήσουμε τη Θεσσαλονίκη να είναι το κέντρο των Βαλκανίων. Και δεν μπορεί η Θεσσαλονίκη να είναι το κέντρο των Βαλκανίων όταν κοιτάει μόνο νότια και δεν έχει τον χώρο να επεκταθεί, όχι με τη διείσδυση που έλεγε ο κ. Σημίτης -λέξη και αυτή!- αλλά με πραγματική αντίληψη της συνανάπτυξης.

Και είμαστε περήφανοι που όσον αφορά τον πατριωτισμό θέλουμε να επινοήσουμε καινούργιες εικόνες, καινούργιες ιδέες για την κοινότητα, για το πώς μπορεί να φτιάξεις γειτονιές, πώς μπορείς να φτιάξεις πόλεις, περιοχές που είναι περήφανες για αυτό που φτιάχνουν μαζί -και πολιτικά μαζί- με νοσοκομεία, με σχολεία.

Το μόνο ζήτημα -και με αυτό πραγματικά τελειώνω, κύριε Πρόεδρε- είναι ότι αυτά τα πράγματα, αυτές οι αξίες δεν μπορεί να αφορούν μόνο την Αριστερά.

Και θλίβομαι, γιατί ξέρω ότι υπάρχουν άνθρωποι στη Νέα Δημοκρατία -και στο ΚΙΝΑΛ- που δεν πιστεύουν αυτά που λένε για τη Μακεδονία, που μέσα τους ξέρουν ότι υπάρχει μία καλή λέξη και όπως οι στωικοί, τους εμποδίζει ο φραξιονισμός.

Σας θυμίζω όσον αφορά τον δρόμο για το Άουσβιτς το εξής: Δεν ήταν μόνο το τι έκαναν οι κακοί άνθρωποι, αλλά και πράγματα που δεν έκαναν άνθρωποι που ήταν καλοί και ήξεραν πώς να το αντιμετωπίσουν.