Επιστροφή

Ομιλία του Υφ. Οικονομικών, αρμόδιου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, κ. Γιώργου Ζαββού, κατά την ενημέρωση των μελών της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων, σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 5 του Κανονισμού της Βουλής, σχετικά με τη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τις προκλήσεις και τις προοπτικές του, με έμφαση στη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων

ΠΡΩΤΟΛΟΓΙΑ

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

Σήμερα μας δίνεται μια ευκαιρία να συζητήσουμε στην Επιτροπή σας και κυρίως, θα έλεγα, να ανταλλάξουμε απόψεις και ελπίζω ότι θα έχουμε μια γόνιμη ανταλλαγή  απόψεων πάνω σε ένα πολύ σημαντικό θέμα, κρίσιμο, νευραλγικό που είναι το παρόν και το μέλλον του τραπεζικού συστήματος.
Ήδη, ο Υπουργός Οικονομικών ανέλυσε ενδελεχώς, σε μεγάλη λεπτομέρεια και τεκμηριωμένα, ποια ήταν και ποια είναι η κατάσταση σε νούμερα του τραπεζικού συστήματος.

Θα ήθελα να εστιάσω την αρχική μου τοποθέτηση σε τρία ζητήματα.

Πρώτον, τι έχουμε πετύχει σε ενάμιση χρόνο για το τραπεζικό μας σύστημα και κυρίως θα εστιαστώ στο τι κάναμε για τα «κόκκινα δάνεια».

Δεύτερον, σε ποια φάση βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή και τι επίκειται μέσα στους επόμενους μήνες γιατί ο χρόνος που «τρέχει» είναι σημαντικός.

Και τρίτον, τι σχεδιάζουμε στο άμεσο μέλλον.

Σχετικά με τα πρώτα θα ήθελα να αναφερθώ στο τι έχει γίνει με το πρόγραμμα «Ηρακλής» και τα επιτεύγματά του. Το θέμα των «κόκκινων δανείων», όπως γνωρίζουμε, αποτελεί μια πολύχρονη οδυνηρή πραγματικότητα που η Κυβέρνηση αποφάσισε να αντιμετωπίσει αμέσως μόλις εξελέγη. Κορυφαία επιλογή της ήταν η μεταρρύθμιση που εισήγαγε το σχέδιο «Ηρακλής». Ένα σχέδιο το οποίο στοχεύει στη δραστική μείωση των κόκκινων δανείων που επεξεργαστήκαμε, διαπραγματευτήκαμε, νομοθετήσαμε μέσα σε χρόνους ρεκόρ. Διαπραγματευτήκαμε σε τρεις μήνες. Η εθνική αντιπροσωπεία το ψήφισε το Δεκέμβρη του 2019. Έκτοτε, εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία, κάτι που όπως ακούσατε από τον Υπουργό, έχει αναγνωριστεί από όλα τα ευρωπαϊκά όργανα τα οποία στηρίζουν την υλοποίηση και την επέκτασή του εμπράκτως, καθώς και από τους διεθνείς επενδυτές.

Στα στοιχεία και πάλι λέω, αναφέρθηκε ο Υπουργός, αλλά δεν θα ξεχάσουμε ότι την 7η Ιουλίου του 2019 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ήταν εβδομήντα πέντε και μισό δισεκατομμύρια ευρώ και παρά την παγκόσμια και οξύτατη κρίση του κορονοϊού - την οποία αντιμετωπίζουμε αυτή την περίοδο, τον τελευταίο χρόνο ιδιαίτερα - και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν ήδη ενταχθεί στον «Ηρακλή» μέσα σε ένα χρόνο μετά την υιοθέτησή του. Δηλαδή, μέσα σε δώδεκα/δεκατρείς μήνες συντελέστηκε μείωση «κόκκινων δανείων» που όταν ολοκληρωθούν οι συναλλαγές θα ανέρχεται σε 32 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσοστό δηλαδή πάνω από 40% του συνόλου των «κόκκινων δανείων».
«Με άλλα λόγια», μέσα σε ένα χρόνο, η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη κατόρθωσε όσα δεν έγιναν στα πέντε προηγούμενα χρόνια και όπως συνειδητοποιούμε, είναι πραγματικά μια σημαντική Κυβερνητική επιτυχία.

Αλλά για να δούμε πρακτικά πως ωφελεί ο «Ηρακλής» τον Έλληνα φορολογούμενο, τι σημαίνει για τις τράπεζες, τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία.
Ο «Ηρακλής» αποτελεί μια καινοτόμο λύση της αγοράς γιατί αντλεί τους πόρους από τους επενδυτές που αγοράζουν τα «κόκκινα δάνεια» χωρίς κανένα κόστος για τον Έλληνα φορολογούμενο. Απαλλάσσει τις τράπεζες από τα «κόκκινα δάνεια» και μπορούν πια να προβούν στην αναγκαία πιστωτική επέκταση, να δώσουν με άλλα λόγια δάνεια στην πραγματική οικονομία και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Λόγω του «Ηρακλή», οι τράπεζες ανακτούν και πάλι τη δυνατότητα να διοχετεύουν κεφάλαια σε νέες υγιείς επιχειρήσεις, κεφάλαια που κρατούσαν ακινητοποιημένα λόγω των προβλέψεων που είναι αναγκασμένες να έχουν για τα «κόκκινα δάνεια».

Επομένως, ο «Ηρακλής» συμβάλλει και στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας καθώς και οι Έλληνες πολίτες θα μπορούν να έχουν ευχερέστερη πρόσβαση στα τραπεζικά προϊόντα. Ο «Ηρακλής» όμως, είναι ένας μηχανισμός, όπως το εξηγήσαμε και παλαιότερα που δίνει τη δυνατότητα και στους servicers να κάνουν μεγάλες ρυθμίσεις για τους δανειολήπτες. Παράλληλα όμως, είναι ένας μηχανισμός, ο οποίος εξαναγκάζει τις τράπεζες να «κυνηγήσουν τους μπαταχτσήδες» και αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Το σύστημα ξεκινάει. Ο «Ηρακλής» κυρίως ενισχύει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, «θωρακίζει» τις τράπεζες, γιατί όπως είπαμε «καθαρίζει» τους ισολογισμούς από τα κόκκινα δάνεια κατά 40%, γιατί μέχρι σήμερα, λόγω των κόκκινων δανείων, οι τράπεζες απέφευγαν και τον νέο δανεισμό ή έδιναν δάνεια με πολύ μεγάλα επιτόκια.

Με την εξυγίανσή τους από τα κόκκινα δάνεια, οι Ελληνικές τράπεζες ξαναγίνονται επενδύσιμες για τη διεθνή επενδυτική κοινότητα και ανεβαίνουν επενδυτική βαθμίδα, γεγονός που για μας αποτελεί καταλύτη για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αναβάθμισης της χώρας. Η προσέγγιση των επενδύσεων από το εξωτερικό βοηθάει την ανάπτυξη της οικονομίας, των εισοδημάτων και κυρίως, των θέσεων εργασίας.

Παράλληλα, ο «Ηρακλής» ενισχύει την κεφαλαιακή τους βάση, γιατί οι τράπεζες εκμεταλλευόμενες αυτό τον καιρό τη μεγάλη ρευστότητα, τη ρευστότητα που αναζητεί διεθνώς αποδόσεις, θα μπορέσουν να απευθυνθούν στις αγορές, όπως προαναφέρθηκε. Αυτή την περίοδο -διαβάσατε την Κυριακή- οι τράπεζες ετοιμάζονται για εκδόσεις χρέους της τάξης των τριών δισεκατομμυρίων, διαφοροποιούν δηλαδή, λόγω κινδύνων, τη βάση τους και ενισχύουν την κεφαλαιακή τους βάση και φτάνουν σιγά-σιγά να προσεγγίσουν επίπεδα άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Αλλά, παράλληλα, ο «Ηρακλής» είναι ελκυστικός για τους επενδυτές, γιατί η τιτλοποίηση των κόκκινων δανείων προσφέρει ένα ελκυστικό ομόλογο, ιδιαίτερα σε αυτή τη συγκυρία, σε αυτή την περίοδο των πολύ χαμηλών επιτοκίων. Ο «Ηρακλής» χαρακτηρίζεται από ταχύτητα συναλλαγών, ήταν αποτελεσματικός και συνέχισε -αυτό ήταν το πιο σημαντικό- μέσα στη χειρότερη κρίση που είδε η χώρα και η Ευρώπη, να προχωράει, ένα σκαρί που αντέχει και άντεξε σε αυτές τις δυσκολίες. Κυρίως, όμως, αφήνει και πολλά θετικά πράγματα. Εμβαθύνει, διευρύνει τη δευτερογενή αγορά, δηλαδή, ένα μηχανισμό σημαντικό που συμμετέχουν σήμερα οι servicers με κεφάλαια σχεδόν 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, μηχανισμό, ο οποίος βοηθάει στη μείωση των κόκκινων δανείων και κυρίως δημιουργεί νέες επενδυτικές ευκαιρίες σε μία διεθνή αγορά που όπως είπα αναζητεί αποδόσεις.

Αυτό σημαίνει ότι ο «Ηρακλής» είναι ένας ανθεκτικός μηχανισμός και οι επενδυτές δίνουν ψήφο (εμπιστοσύνης) στην ελληνική οικονομία. Με δυο λόγια, ο «Ηρακλής» κέρδισε τους επενδυτές και έγινε ιδιαίτερα αποδεκτός από τις ίδιες τις δικές μας τις τράπεζες, τις οποίες βοήθησε πολύ αποτελεσματικά. Γι’ αυτό και η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών ζήτησε και γραπτώς και προφορικώς και ενώπιον του Πρωθυπουργού από την Ελληνική Κυβέρνηση να συνεχίσει άμεσα το πρόγραμμα «Ηρακλής» στο πρόγραμμα «Ηρακλής 2», δηλαδή στην επέκταση του.
Θέλω να δούμε το δεύτερο σημείο της παρουσίασής μου, πού βρισκόμαστε και πού θέλουμε να πάμε. Όπως είπε ο Υπουργός, ετοιμάζουμε την παράταση του «Ηρακλή», τον Ηρακλή ΙΙ, παράταση η οποία αποτελεί ειλημμένη κυβερνητική απόφαση και δέσμευση του Υπουργού Οικονομικών στο Eurogroup του Νοεμβρίου, όπου δόθηκαν και τα εύσημα τότε στην Ελληνική Κυβέρνηση, λόγω της σημαντικής μείωσης, της δραστικής μείωσης, των κόκκινων δανείων. Αποσκοπούμε με την παράταση του «Ηρακλή» σε ένα πλαίσιο τιτλοποιήσεων της τάξης των 32 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τι θα σημάνει αυτό, στο τέλος της μέρας, δηλαδή τι θα σημάνει στους 18 επόμενους μήνες; Έχοντας μειώσει κατά 32 δισεκατομμύρια ευρώ, αυτή τη στιγμή τα κόκκινα δάνεια και με 32 δισεκατομμύρια ευρώ στη δεύτερη φάση, κατεβάζουμε το επίπεδο των κόκκινων δανείων σε μονοψήφια νούμερα και προσεγγίζουμε σημαντικά το επίπεδο του μέσου ευρωπαϊκού όρου.

Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα, όμως, να πω γιατί χρειάζεται αυτή τη στιγμή ο «Ηρακλής 2». Γιατί με λίγα λόγια ο «Ηρακλής» αποδείχτηκε ότι είναι το βασικό και δοκιμασμένο εργαλείο, το οποίο απελευθερώνει τις τράπεζες από τα δεσμά των κόκκινων δανείων, για να μπορέσουν να ξαναπαίξουν και πάλι τον ουσιαστικό τους ρόλο, που είναι η επαρκής και με σωστά κριτήρια χρηματοδότηση της οικονομίας. Μέσω του «Ηρακλή» ανακτούμε και πάλι την κανονικότητα του εγχώριου τραπεζικού μας συστήματος. Αυτό είναι το σημαντικότερο εξ όλων και το όφελος πάει στις παραγωγικές τάξεις και την εθνική μας οικονομία συνολικά.
Βλέπετε ότι στην πιο κρίσιμη ιστορική καμπή, όπου η Ελλάδα έχει να αξιοποιήσει - όπως είπε ο Υπουργός – πάνω από 32  δισεκατομμύρια ευρώ που έρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης, η οικονομία μας αλλάζει κυριολεκτικά κατηγορία.

Η αλλαγή όμως αυτή, δεν μπορεί να υποστηριχθεί και να γίνει απτή πραγματικότητα εάν οι τράπεζες δεν είναι ικανές να ανταποκριθούν στο ρόλο τους και να υποστηρίξουν χρηματοδοτικά τις επενδύσεις. Διότι τα επενδυτικά κονδύλια της Ευρώπης θα περάσουν μέσα από τις τράπεζες και θα ενισχυθούν παράλληλα με χρηματοδοτικά εργαλεία των ίδιων των τραπεζών.
Δεν μπορούμε να πάμε, λοιπόν, στην ανάκαμψη ούτε στην αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας χωρίς εύρωστες τράπεζες. Γι’ αυτό βιαζόμαστε, γι’ αυτό η κυβέρνηση αποφάσισε άμεσα και προωθεί το πρόγραμμα «Ηρακλής 2», προκειμένου να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό με στόχο να απαλλάξει τις τράπεζες από τα ποσοστά των κόκκινων δανείων που είπαμε.
Και επιπλέον να μην ξεχνάμε. Αυτό συνδυάζεται με τις εισροές των κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που αυξάνουν και το επενδυτικό ενδιαφέρον.

Ένα τελικό σημείο. Ο «Ηρακλής 2» θα λειτουργήσει ευεργετικά και για την κεφαλαιαγορά, αλλά και για την αγορά ακινήτων. Δίνει προοπτικές και στις δύο αυτές αγορές.
Κατανοούμε, λοιπόν, ότι δεν έχουμε καθόλου χρόνο για χάσιμο. Ειδικότερα, με τις τράπεζες θα έλεγα, δεν υπάρχει ούτε καν ένας μήνας.
Κύριε πρόεδρε, θα έχω – νομίζω - τη δυνατότητα αργότερα να μιλήσω και για άλλες μεταρρυθμίσεις οι οποίες συνοδεύουν τον «Ηρακλή», όπως θα είναι η μεταρρύθμιση του κεντρικού μητρώου πιστώσεων, το οποίο θα είναι ένα σημαντικό πληροφοριακό σύστημα που θα διευρύνει την διαφάνεια.

Θα ήθελα όμως να περάσω και κλείνοντας να μιλήσω για το ποιο νομίζω ότι είναι το μέλλον του ελληνικού τραπεζικού συστήματος σε αυτή την προοπτική.
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος, της ευρωζώνης και κυρίως της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης. Μια τραπεζική ένωση η οποία πρέπει να επιταχυνθεί, πρέπει να ολοκληρωθεί, πρέπει να σταματήσει αυτός ο κατακερματισμός των αγορών ο όποιος παρουσιάστηκε από την κρίση του 2008 και του 2009, και ο οποίος στερεί κυρίως τον ευρωπαίο πολίτη από τη φθηνή χρηματοδότηση η οποία είναι ο κύριος στόχος της τραπεζικής ένωσης.

Θα ήθελα να πω, ότι πιο συγκεκριμένα για μας, την κυβέρνησή μας και νομίζω ότι και για τα περισσότερα κόμματα που υποστηρίζουμε ενεργά την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, είναι σημαντικό να υπάρξει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εγγύησης των Καταθέσεων.
Έπειτα από αρκετό καιρό τοξικής εσωστρέφειας, μετά από αρκετές παλινωδίες, που πληρώσαμε πανάκριβα, με τις μεταρρυθμίσεις που η κυβέρνηση έχει προωθήσει, μπορεί και πάλι να ισχυριστεί η χώρα ότι αποκτά πλέον ένα τραπεζικό σύστημα που πατάει γερά στα πόδια του και δημιουργεί νέες προοπτικές.

Με την έγκαιρη και συνετή χρήση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης όπως είπαμε, και στο πλαίσιο εμπροσθοβαρών μεταρρυθμίσεων που εφαρμόζει η κυβέρνηση, ο τραπεζικός τομέας μπορεί και πρέπει να αποτελέσει καταλύτη για το μετασχηματισμό της παραγωγικής βάσης, που έχει επείγουσα ανάγκη η οικονομία μας.

Στο καινούργιο αυτό μοντέλο υπάρχουν, σίγουρα, δύο βασικές συνισταμένες.

Η πρώτη, είναι η περίπτωση του ψηφιακού μετασχηματισμού ο οποίος επηρεάζει πολύ θετικά αυτή τη στιγμή το τραπεζικό σύστημα και γίνονται τεράστιες πρόοδοι.
Κυρίως όμως - θα έλεγα - ότι η κρίση του κορωνοϊού, λειτουργεί ως καταλύτης κυριολεκτικά, ως επιταχυντής του μετασχηματισμού και της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος με το ψηφιακό μετασχηματισμό και κυρίως με το θέμα της πράσινης χρηματοδότησης. Γι’ αυτό εργαζόμαστε και πολύ συστηματικά πάνω στα θέματα των πράσινων ομολόγων.

Κύριε πρόεδρε, θα πάρω δύο τρία λεπτά και μόνον, αλλά θα έχω και την δυνατότητα έπειτα για τον σχολιασμό ενός θέματος, στο οποίο αναφέρθηκε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, τον οποίο θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα για την πρόταση την οποία έχει υποβάλει στην κυβέρνηση και όπως είπε ο Υπουργός εξετάζουμε συστηματικά.

Θα ήθελα να πω, ότι είμαστε πάντα πολύ ανοιχτοί σε οποιεσδήποτε προτάσεις και ιδιαίτερα όταν έρχονται από ένα τέτοιο σημαντικό ίδρυμα, ώστε να μπορέσουμε να συζητήσουμε και να βελτιώσουμε πάντα την κατάσταση. Όπως πολύ σωστά αναφέρθηκε ο Υπουργός Οικονομικών, βλέπουμε οποιαδήποτε πρόταση κάτω από το πρίσμα ορισμένων κριτηρίων, τα οποία έχουν προκύψει από την πρακτική με την οποία αντιμετωπίσαμε μέχρι σήμερα τα θέματα των κόκκινων δανείων. Άρα, κάθε πρόταση πρέπει να εξετάζεται ως προς πρώτον σε ποιο βαθμό είναι αναγκαία, που σημαίνει το αν υπάρχει, αυτό που λένε οι οικονομολόγοι market failure. Δηλαδή, δουλεύουν οι αγορές ή δεν δουλεύουν; Στα κόκκινα δάνεια ξέρουμε πολύ καλά, ότι αυτή τη στιγμή οι αγορές όχι μόνο δουλεύουν, αλλά είναι στο φουλ των μηχανών και ψάχνουν ακριβώς για επενδύσεις. Παράδειγμα απλό, η Ιταλία, μόνο ένα χρόνο έπειτα από την έναρξη του προγράμματος τιτλοποιήσεών της, την περίοδο 2017 – 2018, μπόρεσε να αντλήσει 200 δισεκατομμύρια ευρώ από τις αγορές, για να καθαρίσει μεγάλο κομμάτι των κόκκινων δανείων τους.

Το δεύτερο θέμα, που αξίζει και βλέπουμε πάντα, είναι σε ποιο βαθμό οποιαδήποτε πρόταση έχει μια δημοσιονομική επίπτωση. Δηλαδή, αν χτυπάει τον φορολογούμενο και επίσης, σε ποιο βαθμό υπάρχει κάποια εποπτική επίπτωση. Δηλαδή, αν χτυπάει και σε ποιο βαθμό, στα κεφάλαια των τραπεζών. Το τρίτο θέμα είναι, αν οποιαδήποτε πρόταση - και αυτό είναι το πιο κρίσιμο, πιθανόν - είναι συμβατή με τους υπάρχοντες κανόνες και ισχύοντες κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δηλαδή, τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Το τέταρτο είναι, αν η οποιαδήποτε πρόταση είναι συμβατή πλήρως, με το υπάρχον σχήμα - το σχέδιο «Ηρακλής».

Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα μόνο να μπω στην αναφορά που έκανε ο Διοικητής στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής και  για την πληροφόρηση όλων των Βουλευτών, μιλάμε για την ανακοίνωση στις 16/12/2020. Μιλάμε, κύριοι Βουλευτές, για ένα θέμα  τεχνικά πολύ δύσκολο και δεν θα αδικήσουμε κανέναν, αν πουν αυτή τη στιγμή ότι σε όλο το θέμα των σκέψεων αυτών, των προτάσεων γενικά, όπως του Ηρακλή και της πρότασης της Τράπεζας της Ελλάδος, πρέπει να αναλυθούν διεξοδικά όλες οι διάφοροι παράμετροι. Απλά θέλω να συνοψίσω τις τρεις βασικές επιλογές, τις οποίες προσφέρει η Κομισιόν και σας οδηγώ κατευθείαν στη σελίδα 14, έπειτα θα έχετε καιρό να το δείτε. Τι λέει η Κομισιόν; Πρώτον, λέει, ότι υπάρχουν σημαντικές συστημικές λύσεις οι οποίες δουλεύουν στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή και αναφέρεται στην Ιταλία και στο καθεστώς μηδενικής ενίσχυσης Ηρακλής στην Ελλάδα, όπου «αμφότερες οι λύσεις στέφθηκαν με επιτυχία και προγραμματίζονται νέες συναλλαγές». Δεύτερον, λέει ότι αν θέλουν τα κράτη μέλη, προφανώς μπορούν να κάνουν, αυτές που λέμε εταιρίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, αλλά λέει εκεί, στη σελίδα 14, ότι «θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή χρηματοδοτική ισχύ, όσον αφορά την ικανότητα απορρόφησης ζημιών, το μετοχικό κεφάλαιο, προκειμένου να συμβάλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του ζητήματος». Και πάλι εκεί, λέει ότι ακόμα και αν μπορούσαν να αντληθούν ιδιωτικά κεφάλαια και χρηματοδότηση, πιθανότατα θα χρειαζόταν σημαντική δημόσια χρηματοδότηση στις περισσότερες περιπτώσεις, «πράγμα που θα απαιτούσε αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων».

Παράλληλα, αναφέρεται - είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο - και σε ένα άλλο σημείο, ότι θα πρέπει να υπάρχει για όποιον θέλει να κάνει ένα τέτοιο σχήμα, μεγάλος βαθμός ομοιογένειας των δανείων που θα μεταφερθούν. Είδατε, ότι στον Ηρακλή μπαίνουν όλες οι μορφές δανείων, στεγαστικά, retail, εταιρικά και τα λοιπά. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο, ο βαθμός ομοιογένειας, για να δουλέψει οποιαδήποτε άλλη μορφή.

Η τρίτη εναλλακτική λύση που δίνει η Κομισιόν  για πρώτη φορά - εδώ αναφέρομαι στη σελίδα 20 – λέει συνοπτικά, ότι αν ένα κράτος μέλος δει και μπορεί να δικαιολογήσει, ότι υπάρχει απώλεια, μείωση τραπεζικών κεφαλαίων, η οποία μπορεί να αποδοθεί στον κορονοϊό, τότε το κράτος μέλος μπορεί άμεσα να χρηματοδοτήσει, να ενισχύσει την τράπεζα αυτή, παίρνοντας συμμετοχές και στην περίπτωση αυτή, αίρονται εξαιρετικά οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.
Βάζει συγκεκριμένους όρους και λέει αν θα ήθελε κάποιο κράτος, μεγάλο μικρό κ.λπ. να το κάνει, μπορεί πλέον να το κάνει, αλλά πρέπει να περάσει μέσα από τη συγκεκριμένη αυτή διαχείριση.

Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να πω ότι όπως βλέπετε συνεχίζουμε την πολιτική μας, αλλά με προσοχή, με μία αποτελεσματική στρατηγική που ανοίγει προοπτικές χωρίς αναταράξεις, χωρίς περιπλοκές και βγάζουμε το βραχνά των κόκκινων δανείων και φέρνουμε τα κόκκινα δάνεια σύντομα στους μέσους ευρωπαϊκούς όρους. Όπως καταλαβαίνετε, κινούμαστε με σχέδιο και μεγάλη προσοχή, προκειμένου να μη διαταράξουμε αυτό που έχουμε πετύχει μέχρι τώρα, να μην αστοχήσουμε σε αυτή την κρίσιμη περίοδο που βγαίνουμε στο ξέφωτο της οικονομίας.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας και για την ανοχή σας, κύριε Πρόεδρε.

ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ

Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.

Και ευχαριστώ και τους βουλευτές και την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών και τους αντιπροσώπους της. Νομίζω ότι έχει γίνει μια πολύ καλή συζήτηση μέχρι τώρα. Και, όπως τόνισε ο Υπουργός, πιστεύω και εγώ ότι η συζήτηση που αφορά τα θέματα του τραπεζικού τομέα, ιδιαίτερα σε αυτή τη συγκυρία, θα πρέπει πάντα να γίνεται με όρους σοβαρότητας και μελέτης και για τις τοποθετήσεις και για τα επιχειρήματα και για τις αναλύσεις. Το λέω κυρίως για την αντιπολίτευση.
Και ξέρετε, επίσης, ότι ως Υπουργείο είμαστε πλήρως ανοικτοί, πλήρως διαθέσιμοι σε εσάς και τους εμπειρογνώμονές σας, ανά πάσα στιγμή, να εξηγήσουμε τα θέματα όσο μπορούμε. Και νομίζω ότι το ξέρετε από πρώτο χέρι.

Επίσης, είμαστε ανοιχτοί σε οποιεσδήποτε προτάσεις έρχονται, ιδιαίτερα -όπως είπα και προηγουμένως- όταν πρόκειται για προτάσεις, όπως αυτή της Τράπεζας της Ελλάδος και οποιουδήποτε επισήμου οργανισμού.
Στα θέματα του τραπεζικού τομέα έχουμε μία βασική κυβερνητική επιλογή και απόφαση. Και αυτήν την επιλογή και απόφαση τηρούμε απαρέγκλιτα και, όπως είδατε, τηρούμε συστηματικά, με αποτελέσματα. Κρίνετε μας, όχι με βάση τα σχέδιά μας, αλλά με βάση το τι κάναμε, σε αυτόν τον ενάμιση χρόνο.

Τι κάναμε: Είναι 32 δισεκατομμύρια ευρώ κόκκινα δάνεια που καθαρίζονται και το κυριότερο σημείο είναι ότι αυτό συμβαίνει χωρίς να επιβαρυνθεί ο Έλληνας φορολογούμενος. Γι’ αυτό γίνεται επιτακτική, αυτή τη στιγμή, και επείγουσα η παράταση του «Ηρακλή 1», γιατί φτάσαμε στα όρια του πρώτου σχεδίου, όσον αφορά στις εγγυήσεις που μπορούν να δοθούν με βάση αυτό. Και οι τράπεζες, είναι επισπεύδουσες αυτές, έρχονται από τώρα με τις νέες τιτλοποιήσεις που θέλουν να εντάξουν.

Απηύθυνε ο κ. Βολουδάκης μια πολύ ωραία ερώτηση: Τελικά έγινε «Ηρακλής 1» και «Ηρακλής 2», αλλά τι μένει από κόκκινα δάνεια;
Κύριε Βολουδάκη, ο «Ηρακλής 1» θα εξαλείψει 32 δισεκατομμύρια και σκοπεύουμε και ο «Ηρακλής 2» να εξαλείψει κι αυτός 32 δισεκατομμύρια κόκκινα δάνεια. Δηλαδή, σχεδόν θα πάμε στα 64 δισεκατομμύρια ευρώ κόκκινα δάνεια που θα έχουν εξαλειφθεί, μέσα στο επόμενο 18μηνο.  Κάτι που σημαίνει ότι θα έχουν φτάσει τα κόκκινα δάνεια σε ένα μονοψήφιο ποσοστό και στο ποσοστό εκείνο που θα είναι πολύ κοντά στο μέσο ευρωπαϊκό όρο. Αφήνω σε εσάς και στους συναδέλφους σας να πουν έπειτα το τι απομένει.

Θα ήθελα να πω, όμως, κάτι που αφορά στον τρόπο και τη μεθόδευση του Ηρακλή. Ο  Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, εν τη ρύμη του λόγου του, ή αν θέλετε και από ευγένεια, είπε ότι ο «Ηρακλής» «αντέγραψε» το ιταλικό μοντέλο. Ναι, εμπνευστήκαμε από το ιταλικό μοντέλο, κύριε Χαντζηνικολάου. Προφανώς. Δεν ανακαλύπτει κανείς την πυρίτιδα, όταν ξέρετε καλά ότι η τιτλοποίηση είναι γνωστή μέθοδος την  ξέραμε 30 χρόνια πριν. Αλλά, για πρώτη φορά, έχει εφαρμοστεί, στην Ευρώπη, το μοντέλο τιτλοποιήσεων, με βάση την εγγύηση του δημοσίου όπως είναι το ιταλικό μοντέλο. Ξεχάσατε, όμως, μια βασική διαφορά. Η Ιταλία ήταν investment grade, κύριε Χαντζηνικολάου, και εμείς δεν ήμασταν. Ο ένας έκανε περίπατο και ο άλλος ανέβαινε  ανήφορο.

Θέλω να σας πω, λοιπόν, ότι δεν ήταν τυχαίο ότι η ελληνική Κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε, με την Κομισιόν ώστε να μπορέσει να αποκτήσει την έγκριση του προγράμματος. Και δεν θα γινόταν δυνατό ο «Ηρακλής» να εγκριθεί, αν δεν μειωνόταν  η προμήθεια για τις τράπεζες –για εσάς, δηλαδή- το ασφάλιστρο κινδύνου, που πληρώνουν οι τράπεζες στην εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Και ξέρετε γιατί έπεσε; Και ξέρετε γιατί κάναμε τον «Ηρακλή»; Γιατί, ήταν εμφανές ότι, από τη στιγμή που αυτή η Κυβέρνηση ερχόταν στην εξουσία, οι αγορές θα έδειχναν εμπιστοσύνη. Και ξέρετε ποια είναι η εμπιστοσύνη αυτή; Ότι τον Ιούνιο του 2019  το CDS,  δηλαδή το σημείο αναφοράς με βάση το οποίο υπολογίζεται η πληρωμή της προμήθειας, ήταν 240 basis points (BPS). Και ξέρετε καλά, κύριε Χαντζηνικολάου, ότι λόγω της πολιτικής που εφαρμόζει αυτή η Κυβέρνηση, είναι σήμερα στα 80 basis points. Και γι’ αυτό έγινε δυνατή, καταρχήν, η εισδοχή σας στον «Ηρακλή».

Το δεύτερο σημαντικό σημείο, που δεν πρέπει να το ξεχνάμε καθόλου, είναι ότι το senior tranche της τιτλοποίησης έχει πάρει τη μηδενική στάθμιση κινδύνου στο ενεργητικό των τραπεζών. Για να μπορείτε εσείς να διακρατείτε, στο χαρτοφυλάκιό σας, το καλύτερο κομμάτι και να έχει μηδενική στάθμιση, γνωρίζετε ότι έδωσε τεράστιες μάχες αυτή η Κυβέρνηση και το κέρδισε.

Και το τρίτο. Είναι σημαντικό ότι οι τράπεζες, σήμερα, έχουν την περισσότερη ρευστότητα που είχαν ποτέ και αυτό αποκτήθηκε με την προσωπική παρέμβαση του Έλληνα Πρωθυπουργού στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Γι’ αυτό έχουν, σήμερα, οι τράπεζες τέτοια πρόσβαση στις δυνατότητες ρευστότητας που δίνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Ένα ακόμα θέμα που τέθηκε από πολλούς: Ποια είναι τελικά και τι είναι η εγγύηση και ποιο είναι το ρίσκο, αν υπάρχει, για το ελληνικό δημόσιο.

Θα ήθελα να ξεχωρίσουμε πολύ γρήγορα δύο μορφές εγγυήσεων:
Είναι ένα πράγμα να εγγυώμαι κάτι συγκεκριμένο, όπως είναι το κομμάτι της τιτλοποίησης του «Ηρακλή», το οποίο έχει -όπως ξέρετε πολύ καλά- εξεταστεί, αξιολογηθεί από Rating Agencies. Και είναι άλλο να δίνω εγγύηση σε οποιοδήποτε ρίσκο μπορεί να υπάρχει στη μεταφορά κεφαλαίων από τις τράπεζες σε ένα SPV. Δεν είναι αυτό το δεύτερο που κάνει ο «Ηρακλής».
Οι εγγυήσεις, που έχει δώσει το ελληνικό δημόσιο για τον «Ηρακλή», είναι από τις πιο σταθερές που έχουν υπάρξει ποτέ, για τους παρακάτω λόγους:
Πρώτον, γιατί το ελληνικό δημόσιο, όπως είπα, εγγυάται το καλύτερο, το ασφαλέστερο τμήμα της τιτλοποίησης που έχει αξιολογηθεί με πιστοληπτική διαβάθμιση τουλάχιστον BB- προηγουμένως.

Το δεύτερο είναι ότι για να δοθεί εγγύηση του ελληνικού δημοσίου πρέπει να έχει γίνει η πώληση με θετική αξία του 50+1% των mezzanine και junior ομολογιών από το χαρτοφυλάκιο της τιτλοποίησης.

Το τρίτο είναι ότι εσείς οι τράπεζες πληρώνετε την προμήθεια στο ελληνικό δημόσιο, η οποία αντικατοπτρίζει τους κινδύνους, οι οποίοι έχουν υπολογιστεί προηγουμένως με βάση -όπως είπα- την τιμή των συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου.
Και το τελευταίο σε αυτό το θέμα. Ακόμα και αν καταπέσει ποτέ η εγγύηση αυτή,  η κατάπτωση αυτή έχει ήδη κοστολογηθεί μέσα στο ασφάλιστρο κινδύνου, το οποίο πληρώνουν οι τράπεζες, ώστε να διαφυλάσσεται προκαταβολικά το ελληνικό δημόσιο και ο Έλληνας φορολογούμενος.

Ένα άλλο θέμα που αφορά το γιατί είναι αυτή η εγγύηση σημαντική είναι γιατί υπάρχει, στο Υπουργείο, Επιτροπή Παρακολούθησης του «Ηρακλή» -δηλαδή των ανακτήσεων- την οποία στελεχώνουν υψηλόβαθμα στελέχη του Υπουργείου, της Τραπέζης της Ελλάδος, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τα οποία, αυτή τη στιγμή, συνεπικουρούνται και από διεθνείς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι είναι εκεί για να βοηθήσουν το ελληνικό δημόσιο, όταν αναλύει τα περίπλοκα χαρτοφυλάκια δανείων που υποβάλλουν οι τράπεζες. Συν τοις άλλοις, είναι εκεί για να παρακολουθούν συνεχώς την πορεία των ανακτήσεων, ώστε να υπάρχει έγκαιρη ειδοποίηση αν κάτι είναι να πάει στραβά.

Με άλλα λόγια, ο σύμβουλος αυτός δεν αναλαμβάνει τιτλοποιήσεις, αλλά  συμβουλεύει το ελληνικό δημόσιο για να προστατεύει την εγγύηση των 12 δισ., και τώρα και των επόμενων 12 δισ. Αυτή είναι η έννοια της τιτλοποίησης, την οποία αναλαμβάνουν οι ανεξάρτητοι servicers.
Και επειδή, βέβαια, ο κύριος Κατρίνης ανέφερε κάτι περί συμβούλου, δεν υπάρχει καμία, μα καμία, σύγκρουση συμφερόντων.

Επιπλέον, ήθελα να σας απαντήσω στο εξής: Ρωτήσατε γιατί δεν δίνονται δύο αξιολογήσεις για το senior tranche. Θα σας πω γιατί:
Πρώτον, γιατί ο νόμος προβλέπει μία. Και προβλέπει μία, γιατί η τιτλοποίηση σε αυτή τη μορφή πρόκειται περί ιδιωτικής συναλλαγής. Όταν, όμως, η τιτλοποίηση πουληθεί και εισαχθει  σε οργανωμένη αγορά, χρηματιστηριακή αγορά, τότε ο ευρωπαϊκός Κανονισμός Τιτλοποιήσεων προβλέπει ότι χρειάζονται δύο αξιολογήσεις. Αυτή είναι η απάντηση.

Το τελευταίο θέμα είναι το θέμα του DTC, δηλαδή ο αναβαλλόμενος φόρος. Το θίξατε πολλοί. Και είναι αλήθεια ότι ο αναβαλλόμενος φόρος, με τη ρύθμιση αυτή που έγινε σε ευρωπαϊκό επίπεδο κάποια χρόνια πριν, αποτελεί μέρος της κεφαλαιακής βάσης των τραπεζών. Μετράει, δηλαδή, κανονικότατα ως κεφάλαιο. Αυτή είναι η κατάσταση.
Το δεύτερο είναι ότι, αν υπάρξει ποτέ περίπτωση όπου  οι τράπεζες, λόγω τιτλοποιήσεων,  παραδείγματος χάριν, να έχουν ανάγκη για κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορούν να αντλήσουν από την αγορά, τότε υπάρχει το ενδεχόμενο  να ενεργοποιηθεί η παρέμβαση του δημοσίου.
Σας εξήγησε, όμως, πολύ καλά ο κ. Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών ότι οι τράπεζες, πριν κάνουν κάποια τιτλοποίηση, κάνουν τους υπολογισμούς τους, υπολογίζουν  το κεφάλαιο, το οποίο τους χρειάζεται για να καλύψουν τις τιτλοποιήσεις.
Και μια τελευταία παρατήρηση, κύριε Κατρίνη. Όταν, το 2022, τα «κακά» δάνεια θα βρίσκονται σε μονοψήφιο αριθμό, σας βεβαιώνω ότι, έχει πολύ μικρή σημασία  οποιοσδήποτε κίνδυνος μπορεί να προέρχεται από τον αναβαλλόμενο φόρο.

Το τελευταίο στοιχείο αφορά στην ίδια συζήτηση, αλλά δεν θέλουμε να μπούμε σε λεπτομέρειες, γιατί είναι μια συζήτηση που αδικεί  τους παρισταμένους, γιατί δημιουργείται η εντύπωση ότι υπήρχε μία αντιπαράθεση μεταξύ «Ηρακλή» και Bad Bank. Η Κυβέρνηση είναι ανοιχτή. Έχει μία πολιτική που εφαρμόζει και θα εφαρμοστεί. Εξετάζει οτιδήποτε άλλο υπάρχει με τα βασικά αυτά κριτήρια, τα οποία όλοι θίξατε και γνωρίζετε και πάνω στα οποία θα πρέπει να ενσκήψουμε, πριν  αποφασιστεί οτιδήποτε.

Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ότι αναφερθήκαμε σε όλα θέματα.
Σας ευχαριστούμε ιδιαιτέρως και λέω και πάλι ότι είμαστε στη διάθεση ειδικά της Βουλής και των βουλευτών για να συζητήσουμε οποιαδήποτε θέματα για τα οποία θα ήθελαν περαιτέρω εξηγήσεις.